Έργο Μεξικανού καλλιτέχνη, υπέρ της Παλαιστίνης, παρουσιάζεται ψευδώς ως παιχνίδι για παιδιά στο Ισραήλ

Μία φωτογραφία κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τον ισχυρισμό πως δείχνει μία κούκλα – μωρό η οποία πωλείται ως παιχνίδι για παιδιά στο Ισραήλ. Στη φωτογραφία παρουσιάζεται ένα πλαστικό μωρό με πληγές, σκισμένα ρούχα και στρατιωτάκια γύρω του, ενώ είναι μέσα σε συσκευασία παιχνιδιού. Ωστόσο, όπως αποδεικνύεται, αυτή η κούκλα αποτελεί δημιούργημα ενός Μεξικανού καλλιτέχνη υπέρ των Παλαιστινίων και όχι ένα πραγματικό παιδικό παιχνίδι που πωλείται στο Ισραήλ με σκοπό να τους χλευάσει.

Παλαιότερα έχουμε καταρρίψει αρκετούς ισχυρισμούς στο πλαίσιο της σύγκρουσης Ισραήλ – Χαμάς, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ.

Αναπαραγωγές σε ιστοσελίδες/ιστολόγια: diktiospartakos.blogspot.com

Αναπαραγωγές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

Η εξεταζόμενη φωτογραφία:

Τι ισχύει

Η φωτογραφία δείχνει μια κούκλα με πληγές, περιτριγυρισμένη από στρατιωτάκια. Το κείμενο στο πάνω μέρος της συσκευασίας του παιχνιδιού αναγράφει: “INCLUYE BEBE PALESTINO” και “SOLDADOS DE ELITE” που, μεταφρασμένα από τα ισπανικά μέσω της Google, σημαίνουν αντίστοιχα “Περιλαμβάνει μωρό Παλαιστίνιου” και “στρατιώτες της ελίτ”. Πάνω στη συσκευασία μπορεί επίσης να δει κανείς μία ισραηλινή σημαία, όπως και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ. 

Χρησιμοποιώντας την αντίστροφη αναζήτηση εικόνας για την εξεταζόμενη φωτογραφία, οδηγούμαστε σε δημοσίευση από προφίλ στο Instagram με όνομα @vlocke_negro. Στο βιογραφικό αυτού του προφίλ, αναγράφεται στα ισπανικά το εξής:

Το Bebé Palestino είναι μια ακτιβιστική καλλιτεχνική παρέμβαση για την Παλαιστίνη.

Στη συνέχεια παρατηρήσαμε πως σε αυτό το προφίλ υπάρχουν τέσσερις δημοσιεύσεις που δείχνουν αυτή την κούκλα. Αρχικά, από τις 6 Ιανουαρίου 2024 υπάρχει βίντεο που δείχνει την κούκλα σε μία αγορά γεμάτη παιχνίδια. Στη λεζάντα ο χρήστης ανέφερε:

«Παιχνίδι που βρήκα αυτή την ημέρα των βασιλιάδων στο tianguis του Col Doctores, Cdmx. Ισραηλινοί επίλεκτοι στρατιώτες. Περιλαμβάνει Παλαιστινιακό μωρό. Made in Israel???».

Αναζητώντας τον όρο Col Doctores, διαπιστώνουμε πως είναι γειτονιά νοτιοδυτικά του κέντρου της Πόλης του Μεξικό, ενώ το tianguis είναι παζάρι που διεξάγεται παραδοσιακά στο Μεξικό και την Κεντρική Αμερική. Η αναφερόμενη “Μέρα των Βασιλιάδων” είναι μια γιορτή, γεμάτη με δώρα και παραδόσεις (κάτι σαν τα γνώριμα σε εμάς Θεοφάνεια), που στο Μεξικό εορτάζεται στις 6 Ιανουαρίου και είναι αφιερωμένη στους τρεις μάγους που έφεραν τα δώρα, σύμφωνα με τις χριστιανικές παραδόσεις και την ιστορία των Χριστουγέννων, στο Θείο Βρέφος.

Έπειτα, στις 11 Ιανουαρίου 2024, ο ίδιος χρήστης δημοσίευσε φωτογραφίες της κούκλας αναφέροντας στη λεζάντα: 

«Ενημέρωση, ενημέρωση. Κανείς δεν πέθανε από τη συνειδητοποίηση ότι αυτή η διαμαρτυρία προσπαθεί να κάνει ορατό αυτό που συμβαίνει καθημερινά στη Λωρίδα της Γάζας, καταφέραμε να τραβήξουμε την προσοχή σας. Τώρα τα σκληρά γεγονότα: περισσότερα από 10.000 παιδιά είναι νεκρά και χιλιάδες έχουν τραυματιστεί.

Από μια γειτονιά στο CDMX, κάναμε εμφανές το μέγεθος αυτής της γενοκτονίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Θα μας κατηγορήσουν για τον τρόπο, αλλά ποιος είναι ο σωστός τρόπος μπροστά στην αδιαφορία; Είμαστε με την Παλαιστίνη, ας μην υπάρχει καμία αμφιβολία γι’ αυτό. Στις 5 Ιανουαρίου προσεγγίσαμε τους εμπόρους παιχνιδιών του δρόμου στο πλαίσιο της “Ημέρας των Τριών Βασιλέων” στους οποίους εξηγήσαμε τον σκοπό αυτού του έργου, χωρίς δισταγμό παραχώρησαν τους πάγκους τους για να τραβήξουμε ένα πλάνο και μερικές φωτογραφίες, φροντίζοντας να το κάνουμε γρήγορα για να αποφύγουμε τα περίεργα βλέμματα των περαστικών.

Το έργο αυτό σχεδιάστηκε για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα, κάποιοι, πολύ λίγοι, μας ρώτησαν για τις προθέσεις αυτού του έργου, οι υπόλοιποι απάντησαν με αρπακτικό τρόπο αναζητώντας το επιθυμητό like. Τα παιχνίδια ξυπνούν τις καλύτερες αναμνήσεις μιας εποχής όπου η ευτυχία ήταν αδιαμφισβήτητη, της παιδικής ηλικίας.

Αυτό που θυμίζει ό,τι πιο ιερό και το οποίο αφήνουμε να φύγει σε ένα καραβάνι θανάτου σε συνενοχή με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρωπαϊκή Ένωση, φυσικά το ΝΑΤΟ, τις εγγυήτριες οργανώσεις του παγκόσμιου πολιτισμού. Μια συγγνώμη αν τους πληγώσαμε ή τους προσβάλαμε. Από το ποτάμι μέχρι τη θάλασσα, η Παλαιστίνη θα νικήσει». 

Την ίδια μέρα, δημοσίευσε και βίντεο, στο οποίο έδειχνε τη διαδικασία με την οποία έφτιαξε την κούκλα, ενώ το ίδιο έκανε και στις 12 Ιανουαρίου, με άλλο παρόμοιο βίντεο, γράφοντας:

«Η πραγματικότητα ξεπερνά κατά πολύ αυτό το έργο».

Παρακάτω τα δύο προαναφερθέντα βίντεο:

Σε αναλυτική απάντηση που έδωσε μετά από μήνυμα που του αποστείλαμε, ο δημιουργός της κούκλας εξήγησε πως:

«Το καλλιτεχνικό μου όνομα είναι Vlocke Negro, είμαι ο δημιουργός αυτού του έργου ακτιβιστικής τέχνης. Στην πραγματικότητα, το Παλαιστινιακό μωρό είναι ένα έργο τέχνης που καταγγέλλει τους περισσότερους από 10.000 θανάτους Παλαιστινίων παιδιών στη Γάζα και αθώων ανθρώπων από τον ισραηλινό στρατό με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.

Το σετ του μωρού δεν πωλείται, αλλά θα συνεχίσω να το χρησιμοποιώ σε εκθέσεις προκειμένου να συνεχίσω τη διαμαρτυρία. Η ιδέα βασίζεται στην πραγματικότητα της καθημερινής ζωής στη Γάζα και εμπνεύστηκε από το έργο των φωτορεπόρτερ στην Παλαιστίνη. Ήρθα σε επαφή με Παλαιστίνιους δημοσιογράφους στη Γάζα για την ανάπτυξη μιας παγκόσμιας γραφικής καμπάνιας χρησιμοποιώντας κάποιες από τις φωτογραφίες τους, ενώ το έργο ονομάζεται unmutegaza. Είδα μερικές πολύ σκληρές εικόνες και βίντεο, ειδικά για τα παιδιά. Γι’ αυτό αποφάσισα να πάρω ένα μωρό για αυτό το πρότζεκτ. Το έργο πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιανουαρίου, την Ημέρα των Τριών Βασιλέων, ημέρα κατά την οποία τα παιδιά στο Μεξικό λαμβάνουν δώρα. Αυτή η κούκλα είναι μέρος μιας σειράς επεμβάσεων σε παιχνίδια που κάνω εδώ και αρκετό καιρό. Κάθε χρόνο πηγαίνω στην αγορά της Merced για να αγοράσω παιχνίδια για να τα αλλάζω. Αυτή τη φορά έπεσα πάνω σε αυτά τα πολύ ρεαλιστικά μωρά και το κλασικό σετ με τα στρατιωτάκια. Έφτιαξα την ετικέτα σαρώνοντας την αρχική από τη συσκευασία και προσέθεσα τις σημαίες του Ισραήλ, των ΗΠΑ, της Ε.Ε και του ΝΑΤΟ καθώς και το σύμβολο Made in Israel. Χρησιμοποίησα ένα πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας για αυτό. Στη συνέχεια την εκτύπωσα και την τοποθέτησα στη συσκευασία του μωρού. Είμαι εννοιολογικός καλλιτέχνης και τοιχογράφος, οπότε μου ήταν εύκολο να βάλω τα κόκκινα ίχνη και τις κηλίδες σκόνης στην κούκλα του μωρού. Αυτό έγινε για να δημιουργήσουμε ένα έργο που θα σοκάρει τους ανθρώπους που δεν ήθελαν να δουν την πραγματικότητα των όσων συμβαίνουν στη Γάζα. Τέλος, το προφίλ μου είναι γεμάτο από τη δουλειά μου για την Παλαιστίνη, ενώ υπάρχει μόνο μία κούκλα και δεν πωλείται πουθενά».

Σε δηλώσεις του στις ιστοσελίδες ελέγχου Reuters και PolitiFact, επίσης ανέφερε ότι δημιούργησε μόνο μία κούκλα και ότι αυτή δεν πωλείται πουθενά. Ο καλλιτέχνης πρόσθεσε ότι πηγαίνει συχνά στην αγορά της Merced στο Μεξικό για να αγοράσει παιχνίδια για τα έργα τέχνης του και αυτή τη φορά βρήκε μία κούκλα – μωρό και ένα σετ με κλασσικά στρατιωτάκια. Έφτιαξε την ετικέτα για τη συσκευασία της παλαιστινιακής κούκλας σαρώνοντας την αρχική συσκευασία και προσθέτοντας τις σημαίες του Ισραήλ, της Ε.Ε, του ΝΑΤΟ και την επιγραφή “made in Israel” χρησιμοποιώντας ένα πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας.

Στις 6 Ιανουαρίου, την Ημέρα των Τριών Βασιλέων, ημέρα κατά την οποία τα παιδιά στο Μεξικό και σε άλλες χώρες λαμβάνουν δώρα, είπε ότι πήγε σε μια δημοφιλή λαϊκή αγορά στη γειτονιά La Colonia Doctores, όπου οι πωλητές σε δύο σημεία του επέτρεψαν να βιντεοσκοπήσει και να φωτογραφήσει την κούκλα ανάμεσα στα εμπορεύματά τους.

Τέλος, αναζήτησή μας στα αγγλικά και στα εβραϊκά για κούκλα – μωρό από την Παλαιστίνη που πωλείται στο Ισραήλ ως παιχνίδι, αλλά και με τις επιγραφές που είχε πάνω της η συσκευασία (“INCLUYE BEBE PALESTINO” και “SOLDADOS DE ELITE”), δεν έφερε πίσω κανένα αποτέλεσμα που να φανερώνει πως υπάρχει πράγματι τέτοιο παιχνίδι. 

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Η εικονιζόμενη κούκλα – μωρό δεν είναι παιχνίδι που πωλείται στο Ισραήλ αλλά ένα ακτιβιστικού χαρακτήρα έργο τέχνης από έναν Μεξικανό, ο οποίος θέλησε να διαμαρτυρηθεί με έναν διαφορετικό τρόπο για την κατάσταση στη Γάζα, εν μέσω του πολέμου Ισραήλ – Χαμάς.

Όπως μας επισήμανε ο ίδιος ο δημιουργός της κούκλας, αυτή δεν τίθεται προς πώληση καθώς είναι μία και μοναδική, ενώ οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν σε ένα παζάρι στην πόλη του Μεξικό την ημέρα των Τριών Βασιλιάδων και όχι σε κάποιο κατάστημα παιχνιδιών στο Ισραήλ.