ΠΡΟΣΟΧΗ! Διαδικτυακή απάτη οικειοποιείται την επωνυμία των σούπερ μάρκετ «Κρητικός»

Σημαντική διάδοση, με χιλιάδες κοινοποιήσεις, γνωρίζει νέα διαδικτυακή απάτη που εμφανίστηκε τις τελευταίες ημέρες στο Facebook, με τη μορφή σελίδων που οικειοποιούνται την επωνυμία των σούπερ μάρκετ «Κρητικός». Οι εν λόγω σελίδες, μέσω αναρτήσεων τους, καλούν τους χρήστες του κοινωνικού δικτύου να χρησιμοποιήσουν τη λειτουργία @highlight του Facebook, ώστε να επισημάνουν όλους τους φίλους τους και να προωθήσουν έτσι τις υπό εξέταση αναρτήσεις, προκειμένου να κερδίσουν «μια αποκλειστική τσάντα που περιέχει ένα iPhone, μετρητά και κουπόνια».

Ενδεικτικό της διάδοσης της απάτης είναι πως οι αναρτήσεις που την προωθούν αριθμούν χιλιάδες αντιδράσεις, σχόλια και κοινοποιήσεις:

Οι αναρτήσεις προέρχονται από δύο σελίδες του Facebook, που ψευδώς εμφανίζονται με το λογότυπο και την επωνυμία των σούπερ μάρκετ “Κρητικός”, οι οποίες δημιουργήθηκαν την 1η και την 11η Σεπτεμβρίου, λίγο πριν προβούν στις δημοσιεύσεις των απατηλών αναρτήσεων, και κατά τη σύνταξη του παρόντος άρθρου αριθμούν περίπου 2,9 χιλιάδες ακολούθους:

Πέρα από την ψευδή υπόσχεση για συσκευές iPhone, μετρητά και κουπόνια, σε μια εκ των αναρτήσεων εμφανίζεται σύνδεσμος ο οποίος παρουσιάζεται να οδηγεί σε υποτιθέμενο «φυλλάδιο προσφορών», ο οποίος σύνδεσμος όμως, κατά τη σύνταξη του παρόντος άρθρου, οδηγεί σε ανενεργό ιστότοπο. Επιπροσθέτως, εντοπίσαμε μια ακόμα ανάρτηση με εικόνα προσφοράς, χωρίς κάποιο κείμενο ή σύνδεσμο, σκοπός της οποίας είναι οι επισκέπτες να παραπλανηθούν από το αληθοφανές περιεχόμενό της πιστεύοντας πως πρόκειται για επίσημη σελίδα:

Μόλις ο χρήστης απαντήσει στην ανάρτηση, χρησιμοποιώντας το συγκεκριμένο tag, μια ειδοποίηση θα αποσταλεί σε όλους τους ακολούθους του, ενημερώνοντας τους για την απάντησή του χρήστη και κατευθύνοντας τους στην ίδια ανάρτηση. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιτήδειοι που κρύβονται πίσω από την απάτη προσπαθούν να προσελκύσουν όσο το δυνατόν περισσότερους ανυποψίαστους χρήστες. Αν και, εκ πρώτης όψεως, αυτό μπορεί να ακούγεται «αθώο», καθώς δεν επιφέρει κάποιο ρίσκο όπως τη διαρροή προσωπικών ή οικονομικών δεδομένων, όπως θα δούμε στη συνέχεια συχνά η προσέλκυση χρηστών αποτελεί το πρώτο στάδιο της απάτης.

Για τους σκοπούς του άρθρου μας, σχολιάσαμε σε μια εκ των αναρτήσεων με σκόπιμα ανορθόγραφο μήνυμα (@hilight). Αμέσως μετά τη δημιουργία του σχολίου λάβαμε απάντηση μέσω αυτοματοποιημένου προσωπικού μηνύματος από τη σελίδα. Το μήνυμα μας καλούσε να κοινοποιήσουμε την ανάρτηση σε άλλες ομάδες στο Facebook στις οποίες είμαστε μέλη:

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως, όπως βλέπετε στο στιγμιότυπο, το κείμενο στην εφαρμογή Messenger, που αναφέρει πως η σελίδα απάντησε στο σχόλιο μας, είναι στα ινδονησιακά:

Είναι σημαντικό να αναφέρουμε πως, όπως φαίνεται στο κάτω μέρος της ιστοσελίδας της αλυσίδας σούπερ μάρκετ «Κρητικός», η πραγματική σελίδα της επιχείρησης στο Facebook φέρει το όνομα «Κρητικός Super Market Official» και βρίσκεται στη διεύθυνση https://www.facebook.com/KritikosSuperMarket.

Η άμεση σχέση της απάτης με πρόσφατη ανάλογη απάτη με την επωνυμία της Autowelt

Όπως δείξαμε σε πρόσφατο άρθρο μας, ανάλογης μορφής απάτη ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2025, η οποία χρησιμοποιούσε την επωνυμία της γερμανικής εταιρείας Autowelt. Όπως προκύπτει από την έρευνά μας, η υπό εξέταση απάτη συνδέεται άμεσα με αυτή της Autowelt.

Όπως και στο παρόν άρθρο, κατά τη σύνταξη του άρθρου «ΠΡΟΣΟΧΗ! Διαδικτυακή απάτη οικειοποιείται την επωνυμία της Autowelt» σχολιάσαμε σε μια εκ των αναρτήσεων. Όπως και στην περίπτωση της υπό εξέταση απάτης, λάβαμε προσωπικό μήνυμα από τη σελίδα με παρόμοιες «οδηγίες» κοινοποίησης.

Αν και περαιτέρω μηνύματα που στείλαμε έμειναν αναπάντητα, λίγες μέρες αργότερα λάβαμε πολλαπλά νέα μηνύματα από τη σελίδα που χρησιμοποιεί απατηλώς την επωνυμία της Autowelt, τα οποία οδηγούσαν σε μια εκ των υπό εξέταση σελίδων που χρησιμοποιεί την επωνυμία των σούπερ μάρκετ «Κρητικός»:

Ο σκοπός και ο αθέατος κίνδυνος που ενέχουν ακόμα και οι φαινομενικά «αθώες» απάτες

Όπως έχουμε αναφέρει σε παλαιότερο άρθρο μας, οι επιτήδειοι πίσω από αυτές τις σελίδες εργάζονται σε ομάδες που τις διαχειρίζονται με γνώμονα το κέρδος, επιδιώκοντας να δημιουργήσουν γρήγορα υψηλή επισκεψιμότητα, όπως έδειξε σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου Stanford, η οποία επικεντρώθηκε στην μαζική διάδοση εικόνων τεχνητής νοημοσύνης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιτήδειοι υποκλέπτουν υπάρχουσες σελίδες στο Facebook, επαναχρησιμοποιώντας τες για την ανάρτηση περιεχομένου που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο τη κερδοφορία και την αύξηση του κοινού που τους ακολουθεί (audience growth). Πέρα από τη διάδοση εικόνων τεχνητής νοημοσύνης όμως, τέτοιες σελίδες προσελκύουν επίσης χρήστες μέσω υποτιθέμενων ευκαιριών, όπως τη δυνατότητα να «κερδίσουν» ένα αυτοκίνητο.

Με την συμπλήρωση ενός μεγάλου αριθμού ακολούθων, και τη δημιουργία υψηλής επισκεψιμότητας, κάποιες σελίδες μεταβαίνουν στο επόμενο στάδιο της απάτης, το οποίο ενέχει σοβαρό οικονομικό ρίσκο εις βάρος των ανυποψίαστων χρηστών. Μέσω παραπλανητικών αναρτήσεων, κατευθύνουν τους χρήστες σε ιστότοπους εκτός της πλατφόρμας όπου είτε οι απατεώνες κερδίζουν έσοδα από τις διαφημίσεις, είτε καλούν τα υποψήφια θύματά τους να εισάγουν ευαίσθητες πληροφορίες, όπως τον αριθμό του κινητού τους τηλεφώνου ή τα στοιχεία της πιστωτικής η χρεωστικής τους κάρτας. Έτσι, ενδέχεται να γραφτούν εν αγνοία τους σε κοστοβόρες υπηρεσίες SMS είτε να διαρρεύσουν τα οικονομικά τους στοιχεία στους επιτήδειους, οδηγώντας έτσι σε μη εξουσιοδοτημένες συναλλαγές και αγορές, όπως έχουμε δει σε ανάλογες περιπτώσεις απάτης. [παράδειγμα 1][παράδειγμα 2][παράδειγμα 3][παράδειγμα 4]

Πώς αναγνωρίζουμε μια διαδικτυακή απάτη

Στα Ellinika Hoaxes έχουμε ασχοληθεί πολλές φορές στο παρελθόν με παρόμοιες διαδικτυακές απάτες, πολλές από τις οποίες οικειοποιούνται στοιχεία πραγματικών προσώπων αλλά και γνωστών εταιρειών, χωρίς την άδειά τους, με στόχο να παραπλανήσουν τους καταναλωτές. Αρκετές από αυτές τις απάτες μάλιστα αφορούν σκευάσματα που υπόσχονται ίαση ή αντιμετώπιση διαφόρων παθήσεων και ασθενειών. [παράδειγμα 1][παράδειγμα 2][παράδειγμα 3][παράδειγμα 4][παράδειγμα 5][παράδειγμα 6]

Αναρτήσεις και ιστοσελίδες που αποτελούν διαδικτυακές απάτες έχουν συνήθως τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

• Η διεύθυνση (url) της σελίδας είναι άσχετη, ή προσπαθεί να αντιγράψει κάποια άλλη σελίδα.
• Συνήθως το κείμενο προέρχεται από αυτόματη μετάφραση.
• Τα ονόματα που υπάρχουν είναι φανταστικά και οι φωτογραφίες κλεμμένες, ή τα χρησιμοποιούν χωρίς την άδειά τους.
• Βασίζονται σε κάποια ψευδή συνέντευξη ή κάποια επιστημονική έρευνα χωρίς όμως να την παρουσιάζουν.
• Τα σχόλια είναι πλαστά και οι φωτογραφίες σε αυτά είναι κλεμμένες.
• Αυτές οι σελίδες δεν έχουν κανένα άλλο άρθρο και όλοι οι σύνδεσμοι ανακατευθύνουν στη σελίδα της παραγγελίας.
• Η προσφορά του προϊόντος λήγει πάντα την ημέρα που διαβάζετε το άρθρο, ή απομένουν ελάχιστα τεμάχια.
• Δεν υπάρχουν τηλέφωνα και διεύθυνση της εταιρίας.
• Υπόσχονται επιστροφή χρημάτων αν δεν μείνετε ικανοποιημένοι, αλλά αν διαβάσετε τους όρους θα καταλάβετε πως είναι διατυπωμένοι με τρόπο που δεν δίνει δυνατότητα επιστροφής των χρημάτων.

Επιπροσθέτως, η πλατφόρμα πλατφόρμα Scamwatch, που λειτουργεί από την Αυστραλιανή Επιτροπή Ανταγωνισμού και Καταναλωτών, έχει ανεβάσει εδώ μερικές χρήσιμες συμβουλές σχετικά με τις απάτες διαδικτυακών αγορών:

1. Δεν είναι ασφαλές. Κατά τις ηλεκτρονικές αγορές, αναζητάτε πάντα το https (όχι http) και το εικονίδιο του λουκέτου στη γραμμή διευθύνσεων για να βεβαιωθείτε ότι υπάρχει μια ασφαλής σύνδεση μεταξύ εσάς και του ιστότοπου. Μην βασίζεστε μόνο σε αυτό, καθώς ορισμένοι ιστότοποι απάτης χρησιμοποιούν και το https.
2. Υπάρχει η αίσθηση του επείγοντος. Οι απατεώνες προσπαθούν να δημιουργήσουν μια αίσθηση επείγοντος για να σας ενθαρρύνουν να κάνετε κάτι γρήγορα. Μην βιάζεστε — αφιερώστε χρόνο για να κάνετε την έρευνά σας και σκεφτείτε εάν ένας ιστότοπος είναι πραγματικός.
3. Η συμφωνία είναι πολύ καλή για να είναι αληθινή. Η τιμή μπορεί να είναι δελεαστική, αλλά να θυμάστε ότι οι απάτες συχνά παρουσιάζουν προσφορές που είναι πραγματικά πολύ καλές για να είναι αληθινές.
4. Χρησιμοποιεί έναν μη ασφαλή τρόπο πληρωμής. Σκεφτείτε πώς σας ζητούν να πληρώσετε. Οι απατεώνες σας ζητούν συχνά να πληρώσετε με μη ασφαλείς μεθόδους πληρωμής, όπως τραπεζικές ή διεθνείς μεταφορές χρημάτων, εντολές χρημάτων, prepaid δωροκάρτες και κρυπτονομίσματα όπως το Bitcoin. Αυτές οι μέθοδοι είναι δύσκολο να εντοπιστούν και είναι σπάνιο να ανακτηθούν χρήματα που στάλθηκαν με αυτόν τον τρόπο. Να αναζητάτε πάντα ασφαλείς επιλογές πληρωμής, όπως PayPal ή πιστωτική κάρτα.

Συμπληρωματικά με αυτές τις συμβουλές, για το συγκεκριμένο μοτίβο απάτης οι χρήστες μπορούν ακόμη να προσέξουν στοιχεία όπως:

1. Ποια σελίδα στο Facebook αναρτά την προσφορά. Ελέγξτε την αυθεντικότητα της σελίδας που προωθεί την προσφορά. Απάτες χρησιμοποιούν ονομασίες και λογότυπα εταιρειών για να πείσουν χρήστες που δεν θα ελέγξουν, πως είναι οι πραγματικές. Τέτοιες σελίδες παρουσιάζουν μικροδιαφορές στην ονομασία τους από την αυθεντική (πχ Skroutz.gr), ή προσθέτουν μια παραπάνω λέξη (πχ Skroutz.GR Online, ή αντ’ αυτού χρησιμοποιούν κάποια γενική, μη αναγνωρίσιμη ονομασία για κατάστημα (πχ Good store). Πολλές φορές στις αναρτήσεις υπάρχουν λάθη γραμματικής ή/και συντακτικού, πιθανόν από κακή μετάφραση από άλλη γλώσσα. Σχεδόν πάντα θα μετράνε μόνο λίγες μέρες λειτουργίας και, φυσικά, δεν θα έχουν τους ίδιους αριθμούς ακολούθων με την αυθεντική σελίδα.
2. Τι σχόλια έχουν οι δημοσιεύσεις. Η συγκεκριμένη απάτη τείνει να μαζεύει συγκεκριμένη κατηγορία σχολίων, πολύ συχνά και με τα ίδια ακριβώς κείμενα. Αν κάτω από τη δημοσίευση υπάρχουν σχόλια που προσπαθούν να πείσουν τους αναγνώστες για την γνησιότητα της προσφοράς μαζί με φωτογραφίες των δήθεν ανταμοιβών, τότε πιθανότατα κάτι πάει στραβά. Συνήθως μάλιστα τέτοια σχόλια ανεβαίνουν με μόνο λίγα λεπτά μεταξύ τους.
3. Έλεγχος της ιστοσελίδας χειροκίνητα. Αν μια προσφορά είναι αληθινή, εκτός από το Facebook θα εμφανιστεί και στην ιστοσελίδα της επιχείρησης. Μην πατήσετε σε εν δυνάμει επικίνδυνους συνδέσμους, ιδιαίτερα αν δεν έχετε κάποιο αντιικό πρόγραμμα στον υπολογιστή σας. Αντ’ αυτού, αναζητήστε μόνοι σας την σελίδα της εκάστοτε επιχείρησης και δείτε άμα προωθεί κάποια τέτοια προσφορά.
4. Χρήση αντιικού προγράμματος. Κάποιες από τις σελίδες που θα σας ανακατευθύνει η απάτη ενδέχεται να περιέχουν κακόβουλο λογισμικό (malware) που μπορεί να βλάψει τον υπολογιστή σας. Χρήση ενός αντιικού προγράμματος μπορεί να αναγνωρίσει επικίνδυνες διευθύνσεις και να σας προειδοποιήσει πριν τις επισκεφτείτε.

Συμπέρασμα

Οι υπό εξέταση αναρτήσεις και οι σελίδες που τις προωθούν αποτελούν απάτη, καθώς οικειοποιούνται την επωνυμία και το λογότυπο των σούπερ μάρκετ «Κρητικός», με στόχο την προσέλκυση όσο το δυνατόν περισσότερων ακολούθων και την αύξηση της επισκεψιμότητας. Με την συμπλήρωση ενός μεγάλου αριθμού ακολούθων, οι επιτήδειοι πίσω από αυτές συνήθως κατευθύνουν τους χρήστες σε ιστότοπους εκτός της πλατφόρμας, όπου είτε κερδίζουν έσοδα από διαφημίσεις, είτε καλούν τα υποψήφια θύματά τους να εισάγουν ευαίσθητες προσωπικές και οικονομικές πληροφορίες, κάτι που ενέχει άμεσο και σοβαρό οικονομικό ρίσκο για τους χρήστες.

Πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:

1. https://www.scamwatch.gov.au/
2. https://www.accc.gov.au/
3. https://www.scamwatch.gov.au/research-and-resources/tools-resources/online-resources/spot-the-scam-signs
4. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF_%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%8C
5. https://cyber.fsi.stanford.edu/io/news/ai-spam-accounts-build-followers
6. https://misinforeview.hks.harvard.edu/article/how-spammers-and-scammers-leverage-ai-generated-images-on-facebook-for-audience-growth/